پلتفرم‌های آگهی آنلاین و تأثیر بر بازار مسکن

نایب‌رئیس اتحادیه مشاوران املاک می‌گوید پلتفرم‌های آنلاین خانه‌یاب اگر مبتنی بر داده‌های معاملاتی واقعی نباشند، به‌جای ابزار شفافیت، موجب شکل‌گیری انتظارات تورمی و قیمت‌سازی در بازار مسکن می‌شوند.

پلتفرم‌ها؛ ابزار شفافیت یا عامل انتظارات قیمتی

پلتفرم‌های آنلاین باید به‌عنوان ابزار تسهیل‌گر بازار عمل کنند و اطلاعات را شفاف کنند، اما مشکل اصلی این است که بسیاری از آگهی‌ها بر پایه قیمت‌های پیشنهادی ثبت می‌شوند، نه قیمت‌های واقعی معاملات. در نبود نظارت مؤثر، این آگهی‌ها می‌توانند تصویر نادرستی از بازار ارائه دهند و انتظارات قیمتی را تغییر دهند.

جای خالی شفافیت و اطلاعات معاملاتی

پیش از سال ۱۴۰۲ اطلاعات معاملات مسکن در اختیار اتحادیه مشاوران املاک بود و سامانه املاک و مستغلات هر معامله را با کد رهگیری ثبت می‌کرد. بر پایه همین داده‌ها، اتحادیه قادر بود روند رونق یا رکود بازار را تحلیل و تغییرات قیمت را به‌درستی اعلام کند.

از سال ۱۴۰۲ به بعد این داده‌ها به نهادهایی مانند سازمان ثبت اسناد، سامانه کاتب و بخش‌هایی از وزارت راه و شهرسازی واگذار شده است و در نتیجه حالا آینه شفافی برای نمایش قیمت‌های معاملاتی در اختیار عموم وجود ندارد. در چنین وضعیتی آگهی‌های آنلاین وزن بیشتری در تصمیم‌گیری خریداران و فروشندگان پیدا کرده‌اند.

چالش‌های عملکردی پلتفرم‌های آگهی

چند مشکل عملیاتی که اتحادیه مشاوران املاک به آن اشاره می‌کند عبارت‌اند از:

• ثبت آسان آگهی با قیمت‌های غیرواقعی توسط مالکان یا عرضه‌کنندگان،
• استفاده از آگهی‌های پیشنهادی به‌عنوان مبنای قیمت‌گذاری در منطقه،
• تفاوت‌های نامتعارف در تعرفه انتشار آگهی بین مناطق مختلف شهر،
• حضور پلتفرم‌ها زیر نظر «اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی» به‌جای نهاد تخصصی مشاوران املاک.

این شرایط می‌تواند باعث شود قیمت‌های منتشرشده در فضای آنلاین بدون پشتوانه کارشناسی، به‌تدریج مبنای ذهنی فعالان بازار قرار گیرند و سطح قیمت‌ها را جابه‌جا کنند.

نیاز به نظارت تخصصی و استفاده از داده‌های واقعی

انتخاب صحیح قیمت در بازار مسکن مستلزم بررسی مؤلفه‌های تخصصی است. کسانی که به‌عنوان مشاور املاک فعالیت می‌کنند برای دریافت پروانه کسب باید مراحل آموزشی و آزمون‌های تخصصی، از جمله آزمون سازمان ثبت اسناد، آزمون اصناف و دوره‌های آموزشی حقوقی و مهارت مذاکره را طی کنند. بنابراین بازار نیازمند تحلیل و قیمت‌گذاری کارشناسی است و نه برآورد صرفاً بر اساس آگهی‌های آنلاین.

اقدامات پیشنهادی

1. دسترسی اتحادیه به داده‌های معاملاتی و بازگشت ثبت معاملات به سامانه واحد برای شفافیت قیمت‌ها،
2. الزام پلتفرم‌ها به استفاده از قیمت‌های مبتنی بر معاملات واقعی و اعلام منبع قیمت‌ها،
3. استانداردسازی تعرفه‌های انتشار آگهی به‌منظور حذف تفاوت‌های غیرمنطقی بین مناطق،
4. اجبار ثبت کد رهگیری در آگهی‌ها به‌منظور افزایش صحت اطلاعات،
5. تقویت نظارت تخصصی مشترک میان اتحادیه مشاوران املاک، سازمان ثبت اسناد و وزارت راه و شهرسازی.

نتیجه‌گیری

پلتفرم‌های آگهی آنلاین می‌توانند به شفافیت بازار مسکن کمک کنند؛ اما در غیاب داده‌های معاملاتی شفاف و نظارت تخصصی، ریسک ایجاد انتظارات تورمی و قیمت‌سازی افزایش می‌یابد. راهکار مؤثر، ترکیب دسترسی به داده‌های واقعی، نظارت صنفی و استانداردسازی رویه‌های انتشار آگهی است تا آگهی‌ها به مبنای قابل اعتمادی برای تصمیم‌گیری تبدیل شوند.